Συμπτώματα φλεγμονής της εγκεφαλικής μεμβράνης στις γυναίκες

Η φλεγμονή της εγκεφαλικής μεμβράνης (ιατρικός όρος: μηνιγγίτιδα) μπορεί να παρουσιάζεται διαφορετικά στις γυναίκες, μερικές φορές με πιο λεπτά ή άτυπα συμπτώματα που μοιάζουν με ορμονικές μεταβολές, ημικρανίες ή συναισθηματική δυσφορία. Οι βιολογικοί και ορμονικοί παράγοντες των γυναικών μπορεί να επηρεάσουν τον τρόπο εμφάνισης και εξέλιξης των συμπτωμάτων. Τα συμπτώματα της φλεγμονής της εγκεφαλικής μεμβράνης στις γυναίκες συχνά εμφανίζονται ξαφνικά και εξελίσσονται γρήγορα.

Αιτίες φλεγμονής της εγκεφαλικής μεμβράνης

Η φλεγμονή της εγκεφαλικής μεμβράνης αναπτύσσεται όταν μολυσματικοί ή μη μολυσματικοί παράγοντες ερεθίζουν τις μήνιγγες, οι οποίες είναι τα προστατευτικά στρώματα που καλύπτουν τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό.

• Βακτηριακή λοίμωξη: Η πιο συχνή αιτία είναι βακτήρια όπως η Neisseria meningitidis, ο Streptococcus pneumoniae και ο Haemophilus influenzae. Αυτά τα βακτήρια μπορούν να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος από την αναπνευστική οδό ή το μέσο αυτί και να ταξιδέψουν στις μήνιγγες.
• Ιογενής λοίμωξη: Ιοί όπως οι εντεροϊοί, ο ιός του απλού έρπητα και ο ιός της ανεμευλογιάς-ζωστήρα μπορούν επίσης να προκαλέσουν μηνιγγίτιδα. Η ιογενής μηνιγγίτιδα συχνά προκαλεί ηπιότερα συμπτώματα.
• Μυκητιασική λοίμωξη: Μύκητες όπως ο Cryptococcus neoformans μπορεί να προκαλέσουν μηνιγγίτιδα, ιδίως σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
• Μη μολυσματικές αιτίες: Ορισμένα φάρμακα, αυτοάνοσες διαταραχές όπως ο λύκος και καρκίνοι που εξαπλώνονται στις μήνιγγες μπορούν επίσης να προκαλέσουν φλεγμονή.

Η φλεγμονώδης διαδικασία αρχίζει όταν μικροοργανισμοί ή μη φυσιολογική ανοσολογική δραστηριότητα διαταράσσουν τις μήνιγγες. Το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά απελευθερώνοντας χημικές ουσίες που προκαλούν οίδημα, αυξημένη διαπερατότητα των αιμοφόρων αγγείων και στρατολόγηση ανοσοποιητικών κυττάρων. Αυτή η αλυσίδα αντιδράσεων δημιουργεί τα συμπτώματα.

Συμπτώματα φλεγμονής της εγκεφαλικής μεμβράνης στις γυναίκες

Πονοκέφαλος

Ο πονοκέφαλος από φλεγμονή της εγκεφαλικής μεμβράνης είναι έντονος, συνεχής και δεν μοιάζει με τον πονοκέφαλο τάσης ή τον πονοκέφαλο των ιγμορείων. Πολλές γυναίκες περιγράφουν τον πόνο ως πίεση που επιδεινώνεται όταν κινούν το κεφάλι τους ή όταν το φως και ο θόρυβος τις περιβάλλουν.

Η φλεγμονή προκαλεί αυτό το σύμπτωμα επειδή τα κύτταρα του ανοσοποιητικού απελευθερώνουν χημικές ουσίες που ερεθίζουν τα ευαίσθητα στον πόνο νεύρα στις μήνιγγες. Το πρήξιμο αυξάνει επίσης την πίεση στο εσωτερικό του κρανίου, η οποία διεγείρει τους υποδοχείς του πόνου.

Ο πονοκέφαλος εμφανίζεται περίπου στο 80% των γυναικών με φλεγμονή της εγκεφαλικής μεμβράνης. Σημειώστε ότι αυτός ο πονοκέφαλος δεν βελτιώνεται με τα παυσίπονα που χορηγούνται χωρίς συνταγή και μπορεί να επιδεινωθεί γρήγορα. Θα πρέπει να είστε προσεκτικοί εάν ο πονοκέφαλος εμφανιστεί ξαφνικά και έντονα, διότι υποδηλώνει επείγουσα ιατρική ανάγκη.

Δύσκαμπτος αυχένας

Θα αισθανθείτε ότι ο αυχένας σας γίνεται δύσκαμπτος όταν προσπαθείτε να σκύψετε το κεφάλι σας προς τα εμπρός. Οι μύες του αυχένα σφίγγονται ακούσια και η κίνηση γίνεται δύσκολη.

Η φλεγμονή προκαλεί αυτό το σύμπτωμα επειδή ο ερεθισμός των μηνίγγων προκαλεί αντανακλαστική μυϊκή σύσπαση κατά μήκος της σπονδυλικής στήλης και του αυχένα. Η αυξημένη πίεση του εγκεφαλονωτιαίου υγρού περιορίζει περαιτέρω την ευελιξία.

Ο δύσκαμπτος αυχένας είναι ένα από τα χαρακτηριστικά συμπτώματα, που εμφανίζεται σε περισσότερο από το 70% των περιπτώσεων μηνιγγίτιδας.

Εάν η αυχενική δυσκαμψία εμφανίζεται μαζί με πονοκέφαλο ή πυρετό, πρέπει να αναζητήσετε άμεση ιατρική βοήθεια.

Πυρετός και ρίγη

Θα έχετε πυρετό, συχνά με εφίδρωση, έξαψη και εναλλασσόμενα ρίγη. Το σώμα σας προσπαθεί να καταπολεμήσει τη λοίμωξη αυξάνοντας την εσωτερική θερμοκρασία.

Η φλεγμονή πυροδοτεί αυτό το σύμπτωμα επειδή τα μόρια του ανοσοποιητικού συστήματος που ονομάζονται κυτοκίνες επαναφέρουν τον θερμοστάτη του εγκεφάλου στον υποθάλαμο. Αυτός ο μηχανισμός αναγκάζει το σώμα να παράγει θερμότητα με το ρίγος και να εξοικονομεί θερμότητα με τη στένωση των αιμοφόρων αγγείων.

Πυρετός εμφανίζεται στα περισσότερα άτομα με φλεγμονή της εγκεφαλικής μεμβράνης.

Ναυτία και έμετος

Τα άτομα με φλεγμονή της εγκεφαλικής μεμβράνης συχνά διαπιστώνουν ότι η κίνηση, το φως ή ο θόρυβος επιδεινώνουν αυτό το σύμπτωμα.

Η φλεγμονή προκαλεί αυτό το σύμπτωμα επειδή η αυξημένη ενδοκρανιακή πίεση διεγείρει το κέντρο εμετού στο εγκεφαλικό στέλεχος. Ο ερεθισμός του πνευμονογαστρικού νεύρου προάγει περαιτέρω τη ναυτία.

Ο έμετος εμφανίζεται περίπου στις μισές περιπτώσεις μηνιγγίτιδας.

Ευαισθησία στο φως και τον ήχο

Αυτό το σύμπτωμα εμφανίζεται επειδή το οίδημα στις μήνιγγες ερεθίζει τα κρανιακά νεύρα που μεταδίδουν οπτικά και ακουστικά σήματα. Η αυξημένη πίεση ενισχύει τις αισθητηριακές οδούς, οδηγώντας σε υπερβολική αντίδραση στο φως και τον ήχο.

Το σύμπτωμα αυτό εμφανίζεται σε ποσοστό περίπου 40-60% των ασθενών με μηνιγγίτιδα.

Θα πρέπει να σημειώσετε ότι αυτές οι αντιδράσεις δεν είναι ίδιες με τις αντιδράσεις στην ημικρανία. Όταν συνδυάζεται με πυρετό ή δυσκαμψία του αυχένα, η ευαισθησία στο φως και στον ήχο είναι πολύ πιθανό να υποδηλώνει μηνιγγίτιδα.

Επιληπτικές κρίσεις

Οι επιληπτικές κρίσεις είναι ανεξέλεγκτες κινήσεις, με μυϊκή δυσκαμψία, τρέμουλο ή απώλεια συνείδησης.

Αυτό το σύμπτωμα εμφανίζεται επειδή η λοίμωξη και το οίδημα διαταράσσουν την ηλεκτρική ισορροπία των εγκεφαλικών κυττάρων. Οι φλεγμονώδεις χημικές ουσίες ερεθίζουν τους νευρώνες, προκαλώντας ανώμαλη πυροδότηση σήματος που εξαπλώνεται σε ολόκληρο τον εγκέφαλο.

Οι επιληπτικές κρίσεις εμφανίζονται σε ποσοστό περίπου 20-30% των περιπτώσεων μηνιγγίτιδας, ιδίως με βακτηριακή μηνιγγίτιδα.

Πρέπει να είστε προσεκτικοί εάν οι επιληπτικές κρίσεις εμφανιστούν ξαφνικά σε κάποιον χωρίς προηγούμενο ιστορικό επιληψίας. Η κατάσταση αυτή απαιτεί άμεση νοσοκομειακή περίθαλψη.

Σύγχυση και μεταβολή της διανοητικής κατάστασης

Μπορεί να αισθάνεστε δυσκολία στην εστίαση, αποπροσανατολισμό ή δυσκολία στην αναγνώριση των ανθρώπων ή του περιβάλλοντος. Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να αισθάνεστε υπνηλία ή να μην ανταποκρίνεστε.

Αυτό το σύμπτωμα εμφανίζεται επειδή το πρήξιμο και η λοίμωξη παρεμποδίζουν τη φυσιολογική ροή του αίματος και την παροχή οξυγόνου στον εγκέφαλο. Οι ανοσολογικές αντιδράσεις διαταράσσουν επίσης τη χημική σηματοδότηση μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων.

Η σύγχυση εμφανίζεται σε περίπου 30-50% των περιπτώσεων μηνιγγίτιδας, με μεγαλύτερη συχνότητα στις ηλικιωμένες γυναίκες.

Δερματικό εξάνθημα

Το εξάνθημα εμφανίζεται ως μικρές κόκκινες ή μωβ κηλίδες που δεν ξεθωριάζουν όταν τις πιέζετε. Μπορεί να παρατηρήσετε ότι αυτές οι κηλίδες εξαπλώνονται γρήγορα στον κορμό ή στα άκρα.

Το σύμπτωμα αυτό αναπτύσσεται επειδή ορισμένα βακτήρια, όπως οι μηνιγγιτιδόκοκκοι, απελευθερώνουν τοξίνες που βλάπτουν τα αιμοφόρα αγγεία. Το αίμα που διαρρέει προκαλεί τον αποχρωματισμό του δέρματος.

Το δερματικό εξάνθημα εμφανίζεται σπανιότερα από τον πονοκέφαλο ή τον πυρετό, αλλά όταν εμφανίζεται, υποδηλώνει έντονα μηνιγγιτιδοκοκκική μηνιγγίτιδα.

Πρέπει να δράσετε αμέσως εάν εμφανιστεί αυτό το εξάνθημα, διότι σηματοδοτεί λοίμωξη της κυκλοφορίας του αίματος, η οποία μπορεί να εξελιχθεί σε σηπτικό σοκ.

Έναρξη των συμπτωμάτων

Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως γρήγορα αφού τα μικρόβια εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος και φτάσουν στις μήνιγγες.

• Στη βακτηριακή μηνιγγίτιδα, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν εντός 2 έως 5 ημερών μετά την έκθεση στα βακτήρια. Η εξέλιξη είναι συχνά ταχεία και η σοβαρή ασθένεια μπορεί να αναπτυχθεί μέσα σε λίγες ώρες.
• Στην ιογενή μηνιγγίτιδα, τα συμπτώματα αναπτύσσονται συνήθως πιο σταδιακά, συχνά εντός 3 έως 7 ημερών μετά τη μόλυνση.
• Στη μυκητιασική ή μη μολυσματική μηνιγγίτιδα, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν πιο αργά, μερικές φορές σε διάστημα αρκετών εβδομάδων.

Συχνές ερωτήσεις σχετικά με τα συμπτώματα της φλεγμονής της εγκεφαλικής μεμβράνης στις γυναίκες

Τα συμπτώματα εκδηλώνονται διαφορετικά στις γυναίκες;

Ναι, οι γυναίκες αναφέρουν μερικές φορές ισχυρότερο πονοκέφαλο, πιο έντονη ευαισθησία στο φως και μεγαλύτερης διάρκειας κόπωση μετά την ανάρρωση. Οι ορμονικοί κύκλοι μπορεί να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται οι αντιδράσεις στον πόνο και τον πυρετό. Για παράδειγμα, τα οιστρογόνα μπορεί να ενισχύσουν τις αντιδράσεις του ανοσοποιητικού συστήματος, γεγονός που μπορεί να εντείνει τα συμπτώματα φλεγμονής.

Υπάρχουν συμπτώματα που εμφανίζονται μόνο στις γυναίκες;

Δεν υπάρχουν συμπτώματα που εμφανίζονται μόνο στις γυναίκες και όχι στους άνδρες. Τα κύρια συμπτώματα – πονοκέφαλος, δυσκαμψία στον αυχένα, πυρετός, ναυτία, ευαισθησία στο φως, επιληπτικές κρίσεις, σύγχυση και εξάνθημα – εμφανίζονται τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες.

Έχουν σημασία οι ορμονικές διαφορές ή οι διαφορές του ανοσοποιητικού συστήματος;

Ναι, τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη επηρεάζουν τη δραστηριότητα των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος. Τα οιστρογόνα ενισχύουν την απελευθέρωση φλεγμονωδών μορίων, τα οποία μπορεί να αυξήσουν τον πυρετό και την ένταση του πονοκεφάλου. Η προγεστερόνη έχει πιο ηρεμιστικά αποτελέσματα, αλλά οι διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου μπορεί να αλλάξουν το πόσο έντονα ανταποκρίνεται το ανοσοποιητικό σύστημα. Οι γυναίκες τείνουν επίσης να αναπτύσσουν ισχυρότερες αντιδράσεις αντισωμάτων, οι οποίες μπορεί να εντείνουν τόσο τα προστατευτικά όσο και τα επιβλαβή αποτελέσματα κατά τη διάρκεια της μηνιγγίτιδας.

Θα μπορούσαν τα παραπάνω συμπτώματα να εκληφθούν λανθασμένα για άλλες γυναικείες ασθένειες;

Ναι, τα πρώιμα συμπτώματα, όπως ο πονοκέφαλος, η ναυτία και η κόπωση, μπορεί να συγχέονται με ημικρανία, έντονο πόνο στην έμμηνο ρύση ή ορμονικές αλλαγές. Η ευαισθησία στο φως και τον ήχο μοιάζει επίσης με τα συμπτώματα ημικρανίας. Ο εμετός και ο κοιλιακός πόνος μπορεί να μοιάζουν με γυναικολογικές παθήσεις όπως ρήξη κύστης ωοθήκης ή πυελική λοίμωξη. Ωστόσο, η ταχεία εξέλιξη και ο συνδυασμός με τον δύσκαμπτο αυχένα και τον υψηλό πυρετό διακρίνουν τη μηνιγγίτιδα από αυτές τις καταστάσεις.

Διάγνωση της μηνιγγίτιδας

Οι γιατροί διαγιγνώσκουν τη φλεγμονή της εγκεφαλικής μεμβράνης συνδυάζοντας τη φυσική εξέταση, τις εργαστηριακές εξετάσεις και τις απεικονιστικές εξετάσεις.

• Φυσική εξέταση: Οι γιατροί αναζητούν δύσκαμπτο αυχένα, πυρετό, εξάνθημα και νευρολογικές αλλαγές.
• Οσφυονωτιαία παρακέντηση (σπονδυλική στήλη): Αυτή η εξέταση είναι η πιο σημαντική διαγνωστική μέθοδος. Οι γιατροί συλλέγουν εγκεφαλονωτιαίο υγρό για να μετρήσουν τα λευκά αιμοσφαίρια, τις πρωτεΐνες και τη γλυκόζη και να εντοπίσουν βακτήρια, ιούς ή μύκητες.
• Εξετάσεις αίματος: Οι γιατροί χρησιμοποιούν καλλιέργειες αίματος και δείκτες φλεγμονής για την ανίχνευση βακτηρίων και την επιβεβαίωση της συστηματικής λοίμωξης.
• Απεικονιστικές εξετάσεις: Η αξονική τομογραφία ή η μαγνητική τομογραφία βοηθά στην ανίχνευση πρηξίματος, αποστημάτων ή άλλων αιτιών των συμπτωμάτων.

Η διάγνωση πρέπει να γίνεται γρήγορα, διότι η καθυστερημένη θεραπεία αυξάνει τον κίνδυνο θανάτου και μακροχρόνιων επιπλοκών.

Θεραπεία της μηνιγγίτιδας

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία της φλεγμονής.

Βακτηριακή μηνιγγίτιδα: Οι γιατροί συνταγογραφούν αμέσως ενδοφλέβια αντιβιοτικά, συχνά πριν τα αποτελέσματα των εργαστηριακών εξετάσεων επιβεβαιώσουν τα συγκεκριμένα βακτήρια. Μπορεί να χορηγηθούν κορτικοστεροειδή φάρμακα για τη μείωση της φλεγμονής και την πρόληψη επιπλοκών όπως η απώλεια ακοής.

• Ιογενής μηνιγγίτιδα: Οι περισσότερες περιπτώσεις βελτιώνονται με υποστηρικτική φροντίδα, συμπεριλαμβανομένης της ανάπαυσης, της ενυδάτωσης και των αναλγητικών. Εάν ο ιός του απλού έρπητα ή ο ιός της ανεμοβλογιάς-ζωστήρα προκαλεί τη λοίμωξη, οι γιατροί συνταγογραφούν αντιικά φάρμακα.
• Μυκητιασική μηνιγγίτιδα: Οι γιατροί αντιμετωπίζουν τη μυκητιασική μηνιγγίτιδα με αντιμυκητιασικά φάρμακα για αρκετές εβδομάδες ή αρκετούς μήνες.
• Μη μολυσματική μηνιγγίτιδα: Οι γιατροί θεραπεύουν τις υποκείμενες παθήσεις και μπορεί να χρησιμοποιήσουν κορτικοστεροειδή φάρμακα για να μειώσουν τη δραστηριότητα του ανοσοποιητικού συστήματος.

Η υποστηρικτική θεραπεία σε όλες τις περιπτώσεις περιλαμβάνει τον έλεγχο του πυρετού, την ισορροπία των υγρών, τη διαχείριση των επιληπτικών κρίσεων και την παρακολούθηση σε νοσοκομειακό περιβάλλον.

Η ανάρρωση εξαρτάται από την αιτία και την ταχύτητα της θεραπείας. Η βακτηριακή μηνιγγίτιδα ενέχει τον υψηλότερο κίνδυνο και απαιτεί άμεση νοσοκομειακή θεραπεία, ενώ η ιογενής μηνιγγίτιδα συχνά υποχωρεί χωρίς μόνιμη βλάβη.