Πυελικός πόνος με κοιλιακό άλγος: Αιτίες και θεραπεία

Ο πυελικός πόνος με κοιλιακό άλγος συνήθως προκαλείται από παθήσεις που επηρεάζουν το αναπαραγωγικό, το ουροποιητικό ή το πεπτικό σύστημα. Συχνές αιτίες περιλαμβάνουν γυναικολογικά προβλήματα όπως ενδομητρίωση, κύστεις των ωοθηκών ή φλεγμονώδης νόσος της πυέλου, γαστρεντερικά προβλήματα όπως σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου ή σκωληκοειδίτιδα, και λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος. Επειδή πολλές ασθένειες προκαλούν αυτά τα δύο συμπτώματα, η ιατρική αξιολόγηση είναι σημαντική για τον προσδιορισμό της ακριβούς αιτίας.

Συχνές παθήσεις που προκαλούν πυελικό άλγος με κοιλιακό άλγος

Γυναικολογικές αιτίες (στις γυναίκες)

1. Ενδομητρίωση

Η ενδομητρίωση είναι η ανάπτυξη ιστού παρόμοιου με το ενδομήτριο έξω από τη μήτρα (στις ωοθήκες, στις σάλπιγγες, στο πυελικό τοίχωμα). Ο ιστός αυτός ανταποκρίνεται στις ορμόνες και προκαλεί τοπική φλεγμονή, ουλές και πόνο.

Η ενδομητρίωση εμφανίζεται σε περίπου 7% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Οι καθυστερήσεις στη διάγνωση είναι συχνές.

Τυπικά συμπτώματα της ενδομητρίωσης: Επώδυνη εμμηνόρροια, έντονος πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή, χρόνιος πυελικός πόνος, μερικές φορές συμπτώματα του εντέρου ή της ουροδόχου κύστης και υπογονιμότητα.

Διάγνωση: Η ενδομητρίωση διαγιγνώσκεται μέσω ενός συνδυασμού ιατρικού ιστορικού, φυσικών εξετάσεων, απεικονιστικών εξετάσεων και, μερικές φορές, χειρουργικής επέμβασης. Οι γιατροί συνήθως ξεκινούν συζητώντας τα συμπτώματα, όπως ο πυελικός πόνος και οι επώδυνες εμμηνορροϊκές περίοδοι, και στη συνέχεια πραγματοποιούν πυελική εξέταση για να ελέγξουν αν υπάρχουν ανωμαλίες. Οι απεικονιστικές εξετάσεις, όπως το υπερηχογράφημα ή η μαγνητική τομογραφία, μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό κύστεων ή βλαβών, αλλά δεν μπορούν να επιβεβαιώσουν οριστικά την ασθένεια. Η πιο αξιόπιστη μέθοδος είναι η λαπαροσκόπηση, μια ελάχιστα επεμβατική χειρουργική επέμβαση που επιτρέπει την άμεση οπτική εξέταση και βιοψία του ενδομητρίου ιστού εκτός της μήτρας.

Θεραπεία: Η ενδομητρίωση αντιμετωπίζεται με φάρμακα, χειρουργική επέμβαση ή συνδυασμό και των δύο. Οι ορμονικές θεραπείες, όπως τα αντισυλληπτικά χάπια, οι προγεστίνες ή οι αγωνιστές GnRH, μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση ή τη διακοπή της ανάπτυξης ιστού που μοιάζει με ενδομήτριο και στην ανακούφιση του πόνου. Για την αντιμετώπιση του πόνου χρησιμοποιούνται συχνά αναλγητικά όπως τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να πραγματοποιηθεί ελάχιστα επεμβατική χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση ή τη μείωση του ενδομητρίου ιστού και, σε σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να εξεταστεί η υστερεκτομή.

2. Φλεγμονώδης νόσος της πυέλου

Η φλεγμονώδης νόσος της πυέλου είναι μια λοίμωξη του ανώτερου γεννητικού συστήματος (μήτρα, σάλπιγγες, ωοθήκες), που συνήθως προκαλείται από σεξουαλικά μεταδιδόμενα βακτήρια (χλαμύδια, γονόρροια) ή μικτούς κολπικούς οργανισμούς. Η λοίμωξη προκαλεί φλεγμονή, πόνο, ουλές και μπορεί να βλάψει τη γονιμότητα.

Αυτή η νόσος εμφανίζεται σε περίπου 4% των σεξουαλικά ενεργών γυναικών.

Διάγνωση: Η φλεγμονώδης νόσος της πυέλου διαγιγνώσκεται κυρίως μέσω κλινικής αξιολόγησης συμπτωμάτων όπως πόνος στην πυέλου, ανώμαλη κολπική απόρριψη, πυρετός και πόνος κατά την εξέταση της πυέλου. Οι γιατροί μπορούν επίσης να χρησιμοποιήσουν εργαστηριακές εξετάσεις για να αναζητήσουν σεξουαλικά μεταδιδόμενες λοιμώξεις, τεστ εγκυμοσύνης και απεικονιστικές εξετάσεις όπως υπερηχογράφημα για να αποκλείσουν άλλες παθήσεις. Επειδή αυτή η νόσος μπορεί να είναι δύσκολο να επιβεβαιωθεί, η διάγνωση συχνά βασίζεται σε ένα συνδυασμό κλινικών ευρημάτων και αποκλεισμού άλλων αιτίων.

Θεραπεία: Η φλεγμονώδης νόσος της πυέλου αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά για την καταπολέμηση της λοίμωξης, τα οποία συχνά καλύπτουν κοινά σεξουαλικά μεταδιδόμενα βακτήρια όπως η χλαμύδια και η γονόρροια. Οι σεξουαλικοί σύντροφοι πρέπει επίσης να υποβληθούν σε εξετάσεις και θεραπεία για την πρόληψη της επαναμόλυνσης. Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία ή χειρουργική επέμβαση εάν σχηματιστούν αποστήματα ή τα συμπτώματα δεν βελτιωθούν.

3. Κύστη ωοθηκών, συστροφή ωοθηκών και έκτοπη κύηση

– Κύστες ωοθηκών: Οι κύστες ωοθηκών είναι σάκοι γεμάτοι με υγρό που σχηματίζονται πάνω ή μέσα στις ωοθήκες, συχνά αβλαβείς, αλλά μερικές φορές προκαλούν συμπτώματα. Οι κύστες ωοθηκών είναι συχνές, ειδικά κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής ηλικίας, και πολλές κύστες υποχωρούν από μόνες τους χωρίς θεραπεία.

Ενώ οι περισσότερες κύστεις είναι ανώδυνες, ορισμένες προκαλούν πόνους στην πύελο, φούσκωμα ή ακανόνιστους εμμηνορροϊκούς κύκλους.

Οι κύστεις των ωοθηκών συχνά ανακαλύπτονται κατά τη διάρκεια γυναικολογικής εξέτασης ή απεικονιστικών εξετάσεων, όπως υπερηχογράφημα, το οποίο βοηθά στον προσδιορισμό του μεγέθους, του τύπου και του περιεχομένου της κύστης (υγρό ή στερεό). Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι γιατροί μπορεί να χρησιμοποιήσουν εξετάσεις αίματος ή λαπαροσκόπηση για περαιτέρω αξιολόγηση της κύστης.

Η θεραπεία εξαρτάται από το μέγεθος, τον τύπο και τα συμπτώματα της κύστης. Οι μικρές, λειτουργικές κύστες μπορεί να απαιτούν μόνο παρακολούθηση, ενώ οι μεγαλύτερες ή επίμονες κύστες μπορεί να χρειάζονται φαρμακευτική αγωγή ή χειρουργική αφαίρεση. Η διαχείριση του πόνου και τα ορμονικά αντισυλληπτικά φάρμακα μπορούν επίσης να βοηθήσουν στην πρόληψη της δημιουργίας νέων κύστεων. Οι περισσότερες κύστες των ωοθηκών είναι καλοήθεις, αλλά οι τακτικές εξετάσεις είναι σημαντικές για να αποκλειστούν επιπλοκές όπως ρήξη ή συστροφή των ωοθηκών.

– Στρίψιμο των ωοθηκών: Το στρίψιμο των ωοθηκών είναι μια ιατρική επείγουσα κατάσταση κατά την οποία μια ωοθήκη στρίβεται γύρω από τους συνδέσμους που την στηρίζουν, διακόπτοντας την παροχή αίματος.

Αυτή η κατάσταση συνδέεται συχνά με κύστεις ή όγκους των ωοθηκών που κάνουν την ωοθήκη βαρύτερη και πιο επιρρεπή σε συστροφή. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως ξαφνικά και περιλαμβάνουν έντονο πόνο στην κάτω κοιλιακή χώρα ή στην πύελο, ναυτία, έμετο και μερικές φορές πυρετό.

Η διάγνωση γίνεται συνήθως μέσω υπερήχου της πύελου με απεικόνιση Doppler, η οποία βοηθά στην αξιολόγηση της ροής του αίματος προς την ωοθήκη.

Η θεραπεία απαιτεί επείγουσα χειρουργική επέμβαση, συνήθως λαπαροσκοπική, για να ξεστραφεί η ωοθήκη και να αποκατασταθεί η ροή του αίματος. Σε σοβαρές περιπτώσεις όπου έχει προκληθεί βλάβη στους ιστούς, μπορεί να είναι απαραίτητη η αφαίρεση της ωοθήκης. Η άμεση παρέμβαση είναι κρίσιμη για την πρόληψη της μόνιμης απώλειας της ωοθήκης και τη διατήρηση της γονιμότητας.

– Έκτοπη κύηση: Η έκτοπη κύηση συμβαίνει όταν ένα γονιμοποιημένο ωάριο εμφυτεύεται εκτός της μήτρας, συνήθως στη σάλπιγγα. Αυτή η κατάσταση είναι επικίνδυνη επειδή η σάλπιγγα δεν μπορεί να υποστηρίξει ένα αναπτυσσόμενο έμβρυο και η ρήξη μπορεί να προκαλέσει αιμορραγία που απειλεί τη ζωή.

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν συχνά έντονο κοιλιακό άλγος ή πυελικό άλγος, κολπική αιμορραγία, ζάλη ή άλγος στον ώμο λόγω εσωτερικής αιμορραγίας. Η διάγνωση γίνεται μέσω εξετάσεων αίματος που μετρούν τα επίπεδα της ορμόνης της εγκυμοσύνης (hCG) και μέσω διακολπικού υπερήχου για τον εντοπισμό της εγκυμοσύνης.

Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει φάρμακα όπως μεθοτρεξάτη για τη διακοπή της κυτταρικής ανάπτυξης ή χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του έκτοπου ιστού, ανάλογα με τη σοβαρότητα. Η άμεση ιατρική φροντίδα είναι απαραίτητη, καθώς οι έκτοπες εγκυμοσύνες δεν μπορούν να συνεχιστούν κανονικά και μπορεί να είναι θανατηφόρες εάν δεν αντιμετωπιστούν.

4. Ινομυώματα της μήτρας (λειομυώματα)

Τα ινομυώματα της μήτρας είναι καλοήθεις μυϊκοί όγκοι της μήτρας που προκαλούνται από ορμόνες. Μπορούν να προκαλέσουν πίεση στην πύελο, πόνο στην κάτω κοιλιακή χώρα, βαριά αιμορραγία και συμπτώματα του ουροποιητικού ή του εντέρου λόγω της μάζας τους.

Τα ινομυώματα είναι πολύ συχνά. Ένα σημαντικό ποσοστό γυναικών έχει ινομυώματα μέχρι τα μέσα της ζωής τους και περίπου μία στις τρεις γυναίκες με ινομυώματα έχει συμπτώματα.

Τα ινομυώματα της μήτρας διαγιγνώσκονται συνήθως μέσω γυναικολογικής εξέτασης και απεικονιστικών εξετάσεων όπως το υπερηχογράφημα, που βοηθούν στην επιβεβαίωση της ύπαρξής τους και στη μέτρηση του μεγέθους τους. Μερικές φορές χρησιμοποιούνται πρόσθετες εξετάσεις όπως η μαγνητική τομογραφία ή εργαστηριακές εξετάσεις για να αποκλειστούν άλλες παθήσεις.

Η θεραπεία εξαρτάται από τα συμπτώματα, το μέγεθος και τη θέση των ινομυωμάτων. Τα μικρά, ασυμπτωματικά ινομυώματα μπορεί να μην χρειάζονται θεραπεία, ενώ τα μεγαλύτερα ή συμπτωματικά ινομυώματα μπορούν να αντιμετωπιστούν με φάρμακα για τον έλεγχο των ορμονών και της αιμορραγίας. Οι χειρουργικές επιλογές περιλαμβάνουν μυομεκτομή (αφαίρεση των ινομυωμάτων με διατήρηση της μήτρας) ή υστερεκτομή (αφαίρεση ολόκληρης της μήτρας), ενώ ελάχιστα επεμβατικές διαδικασίες όπως η εμβολή της μητρικής αρτηρίας μπορούν να συρρικνώσουν τα ινομυώματα. Η επιλογή της θεραπείας προσαρμόζεται στην ηλικία της ασθενούς, στους στόχους γονιμότητας και στη σοβαρότητα των συμπτωμάτων.

Συχνές γαστρεντερικές αιτίες

1. Σκωληκοειδίτιδα

Η απόφραξη της σκωληκοειδούς απόφυσης (κοπράνων, λεμφοειδής υπερπλασία, λιγότερο συχνά όγκος) οδηγεί σε βακτηριακή υπερανάπτυξη, φλεγμονή και κίνδυνο διάτρησης.

Τυπικά συμπτώματα: Πόνος γύρω από τον ομφαλό που εκπέμπεται προς το δεξιό κάτω μέρος της κοιλιάς, ναυτία ή έμετος, πυρετός, αυξημένος αριθμός λευκών αιμοσφαιρίων.

Διάγνωση: Κλινική αξιολόγηση και εξετάσεις αίματος. Σε αμφίβολες περιπτώσεις, επιβεβαίωση με υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία.

Θεραπεία: Η χειρουργική αφαίρεση (σκωληκοειδεκτομή) είναι η συνήθης θεραπεία. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις χωρίς επιπλοκές, μπορεί να χορηγηθούν μόνο αντιβιοτικά υπό προσεκτική παρακολούθηση. Η άμεση θεραπεία αποτρέπει τη ρήξη και την περιτονίτιδα.

2. Εκκολπωματίτιδα

Η εκκολπωματίτιδα είναι μια φλεγμονή ή λοίμωξη μικρών θύλακες (εκκολπώματα) που σχηματίζονται στο τοίχωμα του παχέος εντέρου. Αυτή η ασθένεια προκαλεί συχνά έντονο κοιλιακό άλγος, συνήθως στην κάτω αριστερή πλευρά, μαζί με πυρετό, ναυτία ή αλλαγές στις συνήθειες αφόδευσης. Η εκκολπωματίτιδα είναι συχνή στους ηλικιωμένους.

Η διάγνωση γίνεται συνήθως με φυσική εξέταση, εξετάσεις αίματος και ούρων και, το πιο σημαντικό, με αξονική τομογραφία, η οποία μπορεί να αποκαλύψει φλεγμονώδη εκκολπώματα ή επιπλοκές όπως αποστήματα.

Η θεραπεία εξαρτάται από τη σοβαρότητα. Οι ήπιες περιπτώσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν με ανάπαυση, υγρή διατροφή και αντιβιοτικά φάρμακα, ενώ οι πιο σοβαρές ή περίπλοκες περιπτώσεις μπορεί να απαιτούν νοσηλεία, ενδοφλέβια αντιβιοτικά ή ακόμη και χειρουργική επέμβαση. Συχνά συνιστώνται αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, για να βοηθήσουν στην πρόληψη της επανεμφάνισης.

3. Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου

– Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου (νόσος του Crohn και ελκώδης κολίτιδα): Αυτή η χρόνια φλεγμονώδης νόσος προκαλεί κοιλιακό άλγος, διάρροια, αιμορραγία και συστηματικά συμπτώματα. Η διάγνωση γίνεται με εξετάσεις αίματος, εξετάσεις κοπράνων, κολονοσκόπηση με βιοψία και απεικόνιση. Η θεραπεία περιλαμβάνει αντιφλεγμονώδη φάρμακα, ανοσοκατασταλτικά φάρμακα και βιολογικά φάρμακα.

– Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου: Πρόκειται για μια λειτουργική διαταραχή του εντέρου με επαναλαμβανόμενο κοιλιακό άλγος που σχετίζεται με τις συνήθειες αφόδευσης. Το σύνδρομο αυτό εμφανίζεται σε περίπου 10% του πληθυσμού της χώρας μας. Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου διαγιγνώσκεται με βάση την εξέταση των συμπτωμάτων, το ιατρικό ιστορικό και τη φυσική εξέταση, ενώ οι εξετάσεις χρησιμοποιούνται κυρίως για να αποκλειστούν άλλες παθήσεις. Οι γιατροί συχνά εφαρμόζουν τα κριτήρια της Ρώμης, τα οποία απαιτούν επαναλαμβανόμενο κοιλιακό άλγος τουλάχιστον μία ημέρα την εβδομάδα για τρεις μήνες, μαζί με αλλαγές στις συνήθειες αφόδευσης ή στη σύσταση των κοπράνων. Η θεραπεία είναι προσανατολισμένη στα συμπτώματα (αλλαγές στη διατροφή, όπως χαμηλή περιεκτικότητα σε FODMAP, τροποποίηση των ινών, αντισπασμωδικά φάρμακα, καθαρτικά φάρμακα ή αντιδιαρροϊκά φάρμακα και ψυχολογική θεραπεία).

Αιτίες από το ουροποιητικό σύστημα και τα νεφρά

1. Λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος και πυελονεφρίτιδα

Η βακτηριακή λοίμωξη της ουροδόχου κύστης ή των νεφρών (συνήθως από E. coli) προκαλεί πόνο στην κάτω κοιλιακή χώρα ή υπερηβικό πόνο, δυσουρία, επείγουσα ανάγκη ούρησης και, μερικές φορές, πόνο στην πλάτη και πυρετό, εάν εμπλέκονται τα νεφρά. Η λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος είναι πολύ συχνή, ειδικά στις γυναίκες.

Η λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος διαγιγνώσκεται συνήθως μέσω εξέτασης ούρων που ελέγχει για βακτήρια, λευκά αιμοσφαίρια ή ερυθρά αιμοσφαίρια και μερικές φορές επιβεβαιώνεται με καλλιέργεια ούρων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθεί απεικόνιση ή κυστεοσκόπηση εάν η λοίμωξη είναι επαναλαμβανόμενη ή επιπλεγμένη. Η θεραπεία πραγματοποιείται συνήθως με αντιβιοτικά φάρμακα, τα οποία επιλέγονται με βάση τον τύπο των βακτηρίων και τη σοβαρότητα της λοίμωξης, και μπορεί να σας χορηγηθούν φάρμακα για την ανακούφιση του πόνου. Η κατανάλωση άφθονων υγρών και η συχνή κένωση της ουροδόχου κύστης μπορούν επίσης να βοηθήσουν στην ανάρρωση και να αποτρέψουν μελλοντικές λοιμώξεις.

2. Νεφρολιθίαση (ουρητηρικός κολικός)

Οι νεφρολιθίαση σχηματίζονται όταν τα μέταλλα και τα άλατα στα ούρα κρυσταλλώνονται λόγω ανισορροπιών, όπως αφυδάτωση ή υπερβολική ποσότητα ασβεστίου, οξαλικού ή ουρικού οξέος.

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν συχνά έντονο πόνο στην πλάτη ή στο πλάι, πόνο που εκπέμπεται στην κάτω κοιλιακή χώρα ή στη βουβωνική χώρα, αίμα στα ούρα, ναυτία και συχνή ούρηση.

Η διάγνωση γίνεται συνήθως με απεικονιστικές εξετάσεις, όπως αξονική τομογραφία ή υπερηχογράφημα, καθώς και με εξετάσεις αίματος και ούρων για τον εντοπισμό των ουσιών που σχηματίζουν πέτρες.

Η θεραπεία εξαρτάται από το μέγεθος και τον τύπο του λίθου. Οι μικροί λίθοι μπορεί να αποβληθούν φυσιολογικά με ενυδάτωση και ανακούφιση του πόνου, ενώ οι μεγαλύτεροι λίθοι μπορεί να απαιτούν ιατρικές επεμβάσεις όπως λιθοτριψία με κρουστικά κύματα ή χειρουργική αφαίρεση.

Τα προληπτικά μέτρα περιλαμβάνουν την κατανάλωση άφθονου νερού, διατροφικές προσαρμογές και, μερικές φορές, φάρμακα για τη μείωση των χημικών ουσιών που σχηματίζουν λίθους.

Αν και ο πυελικός πόνος με κοιλιακό άλγος οφείλεται μερικές φορές σε μικρά προβλήματα όπως δυσπεψία ή εμμηνορροϊκές κράμπες, πρέπει να επισκεφθείτε έναν γιατρό εάν ο πόνος είναι έντονος, ξαφνικός, επίμονος ή συνοδεύεται από ανησυχητικά συμπτώματα όπως πυρετός, έμετος, ανώμαλη αιμορραγία, λιποθυμία ή δυσκολία στην ούρηση. Ακόμη και ο ήπιος πόνος που δεν βελτιώνεται ή συνεχίζει να επαναλαμβάνεται πρέπει να αξιολογείται από έναν επαγγελματία υγείας.