Συνήθη φάρμακα για τη θεραπεία της ναυτίας στην εγκυμοσύνη

Η ναυτία και ο έμετος είναι κοινά συμπτώματα που παρουσιάζουν οι έγκυες γυναίκες, ιδιαίτερα κατά το πρώτο τρίμηνο. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται «πρωινή ναυτία» και είναι οδυνηρή και επηρεάζει την ποιότητα ζωής. Ενώ οι περισσότερες περιπτώσεις υποχωρούν χωρίς ιατρική παρέμβαση, ορισμένες γυναίκες χρειάζονται φάρμακα για να διαχειριστούν τα συμπτώματά τους. Αυτό το άρθρο θα εξετάσει τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται συνήθως για τη θεραπεία της ναυτίας στην εγκυμοσύνη, συμπεριλαμβανομένων των χρήσεων, των ενδείξεων, των αντενδείξεων, των δόσεων και των παρενεργειών τους.

Φάρμακα που χρησιμοποιούνται συνήθως για τη θεραπεία της ναυτίας σε έγκυες γυναίκες

1. Ηλεκτρική δοξυλαμίνη και υδροχλωρική πυριδοξίνη (Diclegis, Bonjesta)

Χρήσεις: Η ηλεκτρική δοξυλαμίνη και η υδροχλωρική πυριδοξίνη χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό για τη θεραπεία της ναυτίας και του εμέτου στην εγκυμοσύνη.

Η ηλεκτρική δοξυλαμίνη και η υδροχλωρική πυριδοξίνη (Diclegis, Bonjesta) θεωρούνται ασφαλείς για χρήση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) έχει ταξινομήσει αυτά τα φάρμακα ως Pregnancy Category A, πράγμα που σημαίνει ότι επαρκείς και καλά ελεγχόμενες μελέτες δεν έχουν δείξει αυξημένο κίνδυνο εμβρυϊκής βλάβης.

Η δοξυλαμίνη είναι ένα αντιισταμινικό που εμποδίζει τη δράση της ισταμίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που εμπλέκεται στο αντανακλαστικό του εμετού. Η πυριδοξίνη, μια μορφή βιταμίνης Β6, πιστεύεται ότι έχει αντιεμετικές ιδιότητες, αν και ο ακριβής μηχανισμός δράσης της παραμένει ασαφής.

Ενδείξεις: Ο συνδυασμός αυτών των φαρμάκων ενδείκνυται για έγκυες γυναίκες που εμφανίζουν ναυτία και έμετο και δεν έχουν ανταποκριθεί στη συντηρητική αντιμετώπιση, όπως τροποποιήσεις διατροφής και επαρκή ενυδάτωση.

Αντενδείξεις: Γυναίκες με γνωστή υπερευαισθησία στη δοξυλαμίνη, στην πυριδοξίνη ή σε οποιοδήποτε συστατικό του σκευάσματος δεν πρέπει να χρησιμοποιούν αυτό το φάρμακο.

Δοσολογία φαρμάκου: Η συνιστώμενη δόση έναρξης είναι δύο δισκία Diclegis (10 mg ηλεκτρικής δοξυλαμίνης και 10 mg υδροχλωρικής πυριδοξίνης) που λαμβάνονται πριν από τον ύπνο. Εάν τα συμπτώματα επιμείνουν, η δόση μπορεί να αυξηθεί σε τέσσερα δισκία το πολύ ημερησίως.

Παρενέργειες: Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι υπνηλία, ζάλη και ξηροστομία. Αυτές οι επιδράσεις είναι συνήθως ήπιες και βελτιώνονται με τη συνεχή χρήση.

2. Μετοκλοπραμίδη (Reglan)

Χρήσεις: Η μετοκλοπραμίδη χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της ναυτίας και του εμέτου, καθώς και για τη γαστροπάρεση, μια κατάσταση κατά την οποία το στομάχι αδειάζει αργά.

Η μετοκλοπραμίδη ταξινομείται ως Pregnancy Category B από τον FDA, πράγμα που σημαίνει ότι μελέτες σε ζώα δεν έχουν δείξει καμία βλάβη στο έμβρυο, αλλά δεν υπάρχουν καλά ελεγχόμενες μελέτες σε έγκυες γυναίκες. Αυτό το φάρμακο θεωρείται γενικά ασφαλές για χρήση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης όταν τα οφέλη υπερτερούν των κινδύνων.

Η μετοκλοπραμίδη δρα αυξάνοντας την απελευθέρωση της ακετυλοχολίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που διεγείρει τη γαστρεντερική κινητικότητα και επιταχύνει τη γαστρική κένωση. Αναστέλλει επίσης τη δράση της ντοπαμίνης, ενός άλλου νευροδιαβιβαστή που εμπλέκεται στο αντανακλαστικό του εμετού.

Ενδείξεις: Η μετοκλοπραμίδη ενδείκνυται για έγκυες γυναίκες με ναυτία και έμετο που δεν έχουν ανταποκριθεί σε άλλες θεραπείες, συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρικής δοξυλαμίνης και της υδροχλωρικής πυριδοξίνης.

Αντενδείξεις: Η μετοκλοπραμίδη αντενδείκνυται σε γυναίκες με γαστρεντερική απόφραξη, επιληπτικές διαταραχές ή ιστορικό όψιμης δυσκινησίας (ακούσιες κινήσεις).

Δοσολογία φαρμάκου: Η συνήθης δόση είναι 5-10 mg από το στόμα τρεις έως τέσσερις φορές την ημέρα, 30 λεπτά πριν από τα γεύματα και πριν τον ύπνο.

Παρενέργειες: Οι συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν υπνηλία, ζάλη και εξωπυραμιδικά συμπτώματα (ακούσιες κινήσεις, όπως τρόμος ή μυϊκή δυσκαμψία).

3. Ονδανσετρόνη (Zofran)

Χρήσεις: Το Ondansetron χρησιμοποιείται κυρίως για την πρόληψη και τη θεραπεία της ναυτίας και του εμέτου που προκαλούνται από χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία και χειρουργική επέμβαση.

Η ονδανσετρόνη ταξινομείται ως Pregnancy Category B από τον FDA. Αν και ορισμένες μελέτες έχουν προτείνει μικρό αυξημένο κίνδυνο γενετικών ανωμαλιών, ιδιαίτερα καρδιακών ανωμαλιών, όταν χρησιμοποιείται κατά το πρώτο τρίμηνο, άλλες μελέτες δεν έχουν βρει τέτοια συσχέτιση. Η χρήση της ονδανσετρόνης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης θα πρέπει να εξετάζεται προσεκτικά, σταθμίζοντας τα οφέλη έναντι των πιθανών κινδύνων.

Η ονδανσετρόνη είναι ένας εκλεκτικός ανταγωνιστής των υποδοχέων της σεροτονίνης (5-HT3), ο οποίος αναστέλλει τη δράση της σεροτονίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που εμπλέκεται στο αντανακλαστικό του εμέτου.

Ενδείξεις: Αν και δεν έχει εγκριθεί ειδικά για χρήση στην εγκυμοσύνη, η ονδανσετρόνη μπορεί να συνταγογραφηθεί για έγκυες γυναίκες με σοβαρή ναυτία και έμετο που δεν έχουν ανταποκριθεί σε άλλες θεραπείες.

Αντενδείξεις: Το Ondansetron δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε γυναίκες με γνωστή υπερευαισθησία στο φάρμακο ή στα συστατικά του ή σε γυναίκες με ιστορικό συνδρόμου μακρού QT, μιας διαταραχής του καρδιακού ρυθμού.

Δοσολογία φαρμάκου: Η τυπική δόση για τη θεραπεία της ναυτίας και του εμέτου κατά την εγκυμοσύνη είναι 4-8 mg από το στόμα δύο έως τρεις φορές την ημέρα, ανάλογα με τις ανάγκες.

Παρενέργειες: Οι συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν πονοκέφαλο, ζάλη και δυσκοιλιότητα. Σπάνιες αλλά σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν παράταση του διαστήματος QT (μη φυσιολογικό καρδιακό ρυθμό) και σύνδρομο σεροτονίνης (μια δυνητικά απειλητική για τη ζωή κατάσταση που χαρακτηρίζεται από διέγερση, παραισθήσεις και γρήγορο καρδιακό ρυθμό).

4. Προχλωροπεραζίνη (Compazine)

Χρήσεις: Η προχλωροπεραζίνη χρησιμοποιείται για τη θεραπεία σοβαρής ναυτίας και εμέτου, καθώς και ψυχωσικών διαταραχών, όπως η σχιζοφρένεια.

Η προχλωρπεραζίνη ταξινομείται ως Pregnancy Category C από τον FDA, πράγμα που σημαίνει ότι μελέτες σε ζώα έχουν δείξει ανεπιθύμητες ενέργειες στο έμβρυο, αλλά δεν υπάρχουν καλά ελεγχόμενες μελέτες σε έγκυες γυναίκες. Αυτό το φάρμακο θα πρέπει να χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μόνο εάν τα πιθανά οφέλη δικαιολογούν τους πιθανούς κινδύνους για το έμβρυο.

Η προχλωροπεραζίνη είναι ένα παράγωγο φαινοθειαζίνης που δρα αναστέλλοντας τους υποδοχείς ντοπαμίνης στον εγκέφαλο, αναστέλλοντας έτσι το αντανακλαστικό του εμετού.

Ενδείξεις: Η προχλωροπεραζίνη ενδείκνυται για έγκυες γυναίκες με σοβαρή ναυτία και έμετο που δεν έχουν ανταποκριθεί σε άλλες θεραπείες.

Αντενδείξεις: Η προχλωροπεραζίνη αντενδείκνυται σε γυναίκες με γνωστή υπερευαισθησία στο φάρμακο ή άλλες φαινοθειαζίνες, καθώς και σε όσες έχουν ιστορικό επιληπτικών κρίσεων, καταστολή του μυελού των οστών ή ηπατική νόσο.

Δοσολογία φαρμάκου: Η συνήθης δόση για τη θεραπεία της ναυτίας και του εμέτου στην εγκυμοσύνη είναι 5-10 mg από το στόμα, τρεις έως τέσσερις φορές την ημέρα, ανάλογα με τις ανάγκες.

Παρενέργειες: Οι συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν υπνηλία, ζάλη και εξωπυραμιδικά συμπτώματα. Λιγότερο συχνές αλλά σοβαρές παρενέργειες περιλαμβάνουν ακοκκιοκυτταραιμία (σοβαρή μείωση των λευκών αιμοσφαιρίων), όψιμη δυσκινησία και κακοήθη νευροληπτικό σύνδρομο (μια απειλητική για τη ζωή νευρολογική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από υψηλό πυρετό, μυϊκή ακαμψία και αλλοιωμένη ψυχική κατάσταση).

Οι έγκυες γυναίκες που παρουσιάζουν ναυτία και έμετο μπορεί να χρειάζονται φαρμακευτική αγωγή για την ανακούφιση των συμπτωμάτων τους, ιδιαίτερα όταν τα συντηρητικά μέτρα έχουν αποτύχει. Η ηλεκτρική δοξυλαμίνη και η υδροχλωρική πυριδοξίνη, η μετοκλοπραμίδη, η ονδανσετρόνη και η προχλωροπεραζίνη είναι από τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα φάρμακα για το σκοπό αυτό. Κάθε φάρμακο έχει έναν μοναδικό μηχανισμό δράσης, ενδείξεις, αντενδείξεις, δοσολογία και παρενέργειες. Οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να σταθμίσουν τα οφέλη και τους κινδύνους κάθε φαρμάκου πριν το συνταγογραφήσουν σε έγκυες γυναίκες, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως η σοβαρότητα των συμπτωμάτων, το ιατρικό ιστορικό της γυναίκας και πιθανές αλληλεπιδράσεις φαρμάκων.

Έγγραφα αναφοράς:

• Οδηγίες του Αμερικανικού Κολλεγίου Μαιευτήρων και Γυναικολόγων.
• Κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).
• Βάση δεδομένων UpToDate.
• Βάση δεδομένων του PubMed.