Κηλιδώδης τριχόπτωση (αλωπεκία areata): Αιτία και θεραπεία

Όταν τα μαλλιά πέφτουν ξαφνικά σε κηλίδες, νιώθετε ανησυχία ή σύγχυση. Περίπου το 1,5% των ανθρώπων στη χώρα μας αντιμετωπίζει κηλιδώδη τριχόπτωση (ιατρικός όρος: αλωπεκία areata). Η αλωπεκία areata (κηλιδώδης τριχόπτωση) είναι μια αυτοάνοση ασθένεια στην οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται κατά λάθος στους δικούς σας θύλακες τριχών, οδηγώντας σε τριχόπτωση.

Η αλωπεκία areata δεν είναι επικίνδυνη για τη σωματική σας υγεία, αλλά μπορεί να επηρεάσει την εμφάνισή σας, καθώς και την συναισθηματική και ψυχική σας υγεία (προκαλεί άγχος, ανησυχία, χαμηλή αυτοπεποίθηση). Αυτή η πάθηση εμφανίζεται σε άτομα όλων των ηλικιών και μπορεί να εμφανιστεί χωρίς προειδοποιητικά σημάδια. Σε πολλές περιπτώσεις, τα μαλλιά μπορεί να ξαναμεγαλώσουν, αλλά το μοτίβο και η πορεία της νόσου ποικίλλουν ευρέως.

Τι προκαλεί την κηλιδοειδή τριχόπτωση (αλωπεκία areata);

Αυτοάνοση επίθεση στους θύλακες των τριχών

Η αλωπεκία areata αναπτύσσεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται κατά λάθος στους θύλακες των τριχών. Οι θύλακες των τριχών είναι μικρές δομές στο δέρμα που παράγουν τρίχες. Στην αλωπεκία areata:

• Τα ανοσοκύτταρα περιβάλλουν τη βάση του θύλακα
• Η φλεγμονή διακόπτει τον φυσιολογικό κύκλο ανάπτυξης των μαλλιών
• Τα μαλλιά εισέρχονται σε φάση ηρεμίας πολύ νωρίς και πέφτουν.

Αυτή η διαδικασία δεν καταστρέφει μόνιμα τον θύλακα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα μαλλιά μπορούν να ξαναμεγαλώσουν αργότερα.

Γενετικοί παράγοντες

Τα γονίδιά σας παίζουν σημαντικό ρόλο. Μελέτες δείχνουν ότι:

• Το 10% έως 20% των ατόμων με αλωπεκία areata (κηλιδώδης τριχόπτωση) έχουν κάποιο μέλος της οικογένειας με την ίδια πάθηση
• Αρκετά γονίδια που σχετίζονται με το ανοσοποιητικό σύστημα αυξάνουν τον κίνδυνο.

Η αλωπεκία areata εμφανίζεται συχνά παράλληλα με άλλες παθήσεις που σχετίζονται με το ανοσοποιητικό σύστημα:

• Λεύκη
• Θυρεοειδικές παθήσεις
• Ψωρίαση
• Ατοπική δερματίτιδα
• Λύκος.

Τα άτομα με ορισμένες γενετικές παθήσεις, όπως το σύνδρομο Down, διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.

Ωστόσο, η γενετική δεν είναι η μόνη αιτία της νόσου.

Παράγοντες που προκαλούν και παράγοντες κινδύνου

Ορισμένοι παράγοντες μπορεί να προκαλέσουν την αλωπεκία areata ή να την επιδεινώσουν:

• Συναισθηματικό στρες (για παράδειγμα, σημαντικά γεγονότα της ζωής)
• Σωματικό στρες (ασθένεια, χειρουργική επέμβαση)
• Ιογενείς λοιμώξεις
• Άλλες αυτοάνοσες ασθένειες.

Πρέπει να κατανοήσετε ότι αυτοί οι παράγοντες δεν προκαλούν άμεσα την ασθένεια. Ενεργοποιούν μια υποκείμενη ανοσολογική τάση.

Τα άτομα με τις ακόλουθες ασθένειες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης κηλιδώδους τριχόπτωσης:

• Διαταραχές του θυρεοειδούς
• Λεύκη
• Διαβήτης τύπου 1.

Συμπτώματα της αλωπεκίας areata (κηλιδώδης τριχόπτωση)

Το πιο συνηθισμένο σύμπτωμα της αλωπεκίας areata είναι:

• Στρογγυλές ή οβάλ φαλακρές κηλίδες στο τριχωτό της κεφαλής
• Λεία επιδερμίδα χωρίς ουλές
• Θύλακες που φαίνονται φυσιολογικοί.

Το μέγεθος των κηλίδων κυμαίνεται από μερικά χιλιοστά έως 3-4 εκατοστά.

Στα άκρα της φαλακρής κηλίδας, μπορεί να παρατηρήσετε αλλαγές στα μαλλιά:

• «Μαλλιά σε σχήμα θαυμαστικού»: κοντά μαλλιά που είναι πιο λεπτά στη βάση
• Σπασμένα ή κωνικά μαλλιά.

Αυτά είναι σημάδια ενεργού νόσου.

Η πιο συνηθισμένη περιοχή είναι το τριχωτό της κεφαλής, αλλά η νόσος μπορεί επίσης να επηρεάσει τη γενειάδα, τα φρύδια, τις βλεφαρίδες ή την τριχοφυΐα του σώματος.

Αλλαγές στα νύχια

Περίπου το 10% έως 20% των ατόμων με αλωπεκία areata εμφανίζουν ανωμαλίες στα νύχια:

• Μικρές εσοχές (οπές)
• Τραχιά ή εύθραυστα νύχια
• Διαμήκεις ραβδώσεις.

Έκταση και σοβαρότητα

Η αλωπεκία areata μπορεί να εξελιχθεί σε πιο σοβαρές μορφές:

• Αλωπεκία totalis: πλήρης απώλεια μαλλιών στο τριχωτό της κεφαλής
• Αλωπεκία ολική: απώλεια όλων των τριχών του σώματος.

Αυτές οι σοβαρές μορφές εμφανίζονται σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών.

Πορεία της νόσου

Η πορεία της νόσου είναι απρόβλεπτη:

• Μερικοί άνθρωποι βιώνουν ένα μεμονωμένο επεισόδιο απώλειας μαλλιών με πλήρη ανάρρωση
• Άλλοι εμφανίζουν επαναλαμβανόμενα επεισόδια απώλειας μαλλιών
• Περίπου το 30% έως 50% των ήπιων περιπτώσεων ανακτούν τα μαλλιά τους εντός ενός έτους.

Σύγκριση με άλλους τύπους απώλειας μαλλιών

Πρέπει να κατανοήσετε πώς η αλωπεκία areata διαφέρει από άλλες κοινές παθήσεις τριχόπτωσης:

• Ανδρογενετική τριχόπτωση: σταδιακή αραίωση των μαλλιών, συχνά μόνιμη
• Τελογενές εφλουβίουμ: διάχυτη τριχόπτωση μετά από στρες
• Αλωπεκία areata: ξαφνική, κατά τόπους τριχόπτωση με πιθανότητα αναγέννησης.

Πώς διαγιγνώσκουν οι γιατροί την αλωπεκία areata;

Κλινική εξέταση

Οι γιατροί συνήθως διαγιγνώσκουν την κατά τόπους τριχόπτωση με βάση τα φυσικά σημεία:

• Καλά οριοθετημένες φαλακρές κηλίδες
• Λεία επιδερμίδα χωρίς απολέπιση
• Παρουσία χαρακτηριστικών τριχών.

Αυτή η μέθοδος είναι σωστή στις περισσότερες περιπτώσεις.

Δερματοσκόπηση (εξέταση της επιδερμίδας με μεγέθυνση)

Οι γιατροί μπορεί να χρησιμοποιήσουν μια φορητή συσκευή για να εξετάσουν προσεκτικά το τριχωτό της κεφαλής σας. Αυτό το εργαλείο θα δείξει:

• Κίτρινες κουκκίδες (θυλάκια γεμάτα με κερατίνη)
• Μαύρες κουκκίδες (σπασμένες τρίχες)
• Τρίχες με σχήμα θαυμαστικού.

Αυτά τα ευρήματα υποστηρίζουν τη διάγνωση.

Δοκιμασία έλξης τριχών

Ο γιατρός τραβά απαλά μια τρίχα κοντά στην άκρη μιας φαλακρής περιοχής· η εύκολη αφαίρεση της τρίχας υποδηλώνει ενεργή νόσο.

Εργαστηριακές εξετάσεις

Οι γιατροί ενδέχεται να ζητήσουν εξετάσεις αίματος εάν υποψιάζονται συναφείς παθήσεις:

• Εξετάσεις θυρεοειδικής λειτουργίας
• Δείκτες αυτοάνοσων ασθενειών.

Αυτές οι εξετάσεις δεν διαγιγνώσκουν άμεσα την αλωπεκία areata, αλλά βοηθούν στον εντοπισμό σχετικών ασθενειών.

Βιοψία τριχωτού της κεφαλής

Σε σπάνιες περιπτώσεις, οι γιατροί πραγματοποιούν βιοψία όταν η διάγνωση δεν είναι σαφής. Η βιοψία δείχνει:

• Ανοσοκύτταρα που περιβάλλουν τους θύλακες των τριχών
• Εμφάνιση που μοιάζει με «σμήνος μελισσών» κάτω από το μικροσκόπιο.

Θεραπευτικές επιλογές για την κηλιδοειδή τριχόπτωση (αλωπεκία areata)

Η θεραπεία στοχεύει στην καταστολή της ανοσολογικής επίθεσης και στην τόνωση της αναγέννησης των μαλλιών. Καμία θεραπευτική μέθοδος δεν εγγυάται πλήρη ίαση, αλλά υπάρχουν διάφορες επιλογές που βελτιώνουν τα αποτελέσματα.

1. Τοπικά κορτικοστεροειδή φάρμακα

Εφαρμόζετε αυτά τα φάρμακα απευθείας στο τριχωτό της κεφαλής. Η δράση τους μειώνει τη φλεγμονή γύρω από τους θύλακες και προάγει την αναγέννηση των μαλλιών σε ήπιες περιπτώσεις.

Αυτά τα φάρμακα είναι πιο αποτελεσματικά για μικρές φαλακρές κηλίδες. Το ποσοστό ανταπόκρισης κυμαίνεται από 30% έως 50%.

2. Ενδοβλάβια ενέσεις κορτικοστεροειδών

Οι γιατροί ενίουν κορτικοστεροειδή στις φαλακρές περιοχές. Συνήθως θα λαμβάνετε ένεση κάθε 4 έως 6 εβδομάδες. Τα μαλλιά συχνά ξαναμεγαλώνουν εντός 4 έως 8 εβδομάδων.

Αυτή είναι μία από τις πιο αποτελεσματικές μεθόδους θεραπείας για περιορισμένη νόσο. Τα ποσοστά ανταπόκρισης μπορούν να φτάσουν το 75%.

3. Τοπική ανοσοθεραπεία

Οι γιατροί εφαρμόζουν χημικές ουσίες που προκαλούν μια ήπια αλλεργική αντίδραση στο τριχωτό της κεφαλής, για παράδειγμα: διφαινυλοκυκλοπροπενόνη, διβουτυλεστέρα του σκουαρικού οξέος.

Αυτή η μέθοδος ανακατευθύνει την ανοσολογική αντίδραση μακριά από τους θύλακες των τριχών.

Αυτή η θεραπευτική μέθοδος είναι χρήσιμη για εκτεταμένη νόσο. Τα ποσοστά ανταπόκρισης κυμαίνονται από 40% έως 60%.

4. Μινοξιδίλη

Εφαρμόζετε αυτό το φάρμακο για να διεγείρετε την ανάπτυξη των μαλλιών.

Η μινοξιδίλη παρατείνει τη φάση ανάπτυξης των μαλλιών και βελτιώνει τη ροή του αίματος προς τους θύλακες.

Ο περιορισμός αυτού του φαρμάκου είναι ότι είναι λιγότερο αποτελεσματικό όταν χρησιμοποιείται μόνο του σε σοβαρές περιπτώσεις.

5. Μέθοδοι από του στόματος και συστηματικής θεραπείας

Οι γιατροί ενδέχεται να συνταγογραφήσουν συστηματική θεραπεία σε σοβαρές περιπτώσεις.

• Φάρμακα κορτικοστεροειδών (από του στόματος). Τα φάρμακα κορτικοστεροειδών μπορούν να καταστείλουν γρήγορα την ανοσολογική δραστηριότητα και να προκαλέσουν ταχεία αναγέννηση των μαλλιών. Οι περιορισμοί αυτών των φαρμάκων είναι οι παρενέργειες κατά τη μακροχρόνια χρήση και το ενδεχόμενο να πέσουν ξανά τα μαλλιά μετά τη διακοπή της λήψης του φαρμάκου.
• Φάρμακα αναστολέων της Janus κινάσης. Αυτά τα νεότερα φάρμακα (για παράδειγμα: baricitinib, tofacitinib) στοχεύουν συγκεκριμένες ανοσολογικές οδούς. Όσον αφορά την αποτελεσματικότητα, κλινικές μελέτες δείχνουν σημαντική αναγέννηση των μαλλιών σε μέτριες έως σοβαρές περιπτώσεις. Πρέπει να λαμβάνετε αυτά τα φάρμακα υπό ιατρική παρακολούθηση. Η λήψη αυτών των φαρμάκων ενέχει κινδύνους, όπως η μόλυνση.

6. Φωτοθεραπεία

Οι γιατροί χρησιμοποιούν υπεριώδες φως για τη θεραπεία του τριχωτού της κεφαλής. Αυτή η θεραπεία αποδίδει συνήθως μέτρια αποτελέσματα και συχνά συνδυάζεται με άλλες μεθόδους θεραπείας.

Γενικές συμβουλές: Θα πρέπει να χρησιμοποιείτε απαλά προϊόντα περιποίησης μαλλιών, να αποφεύγετε σφιχτά χτενίσματα που τραβούν τα μαλλιά και να προστατεύετε το τριχωτό της κεφαλής από το ηλιακό φως. Για να παρακολουθείτε την αποτελεσματικότητα της θεραπείας, θα πρέπει να φωτογραφίζετε τακτικά τις πληγείσες περιοχές, να παρακολουθείτε την αναγέννηση των μαλλιών ή την εμφάνιση νέων φαλακρών κηλίδων. Περίπου το 50% των ατόμων με κηλιδώδη τριχόπτωση ανακτούν τα μαλλιά τους εντός ενός έτους. Ωστόσο, σε περίπου το 80% των ασθενών, η νόσος επανέρχεται αργότερα και επηρεάζει την ίδια ή διαφορετικές περιοχές.