Καρκίνος της μήτρας (καρκίνος του ενδομητρίου): Συμπτώματα, αιτία, διάγνωση και θεραπεία

Επισκόπηση

Ο καρκίνος της μήτρας περιλαμβάνει δύο τύπους καρκίνου: τον καρκίνο του ενδομητρίου (πιο συνηθισμένος) και το σάρκωμα της μήτρας (σπάνιο). Τα συμπτώματα του καρκίνου της μήτρας περιλαμβάνουν αιμορραγία μεταξύ των εμμηνορροϊκών κύκλων ή μετά την εμμηνόπαυση. Η θεραπεία συνήθως συνίσταται σε υστερεκτομή για την αφαίρεση της μήτρας.

Τι είναι ο καρκίνος της μήτρας;

Ο καρκίνος της μήτρας είναι ένας γενικός όρος που περιγράφει τον καρκίνο στη μήτρα, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου του ενδομητρίου και του σαρκώματος της μήτρας.

• Ο καρκίνος του ενδομητρίου αναπτύσσεται στο ενδομήτριο – το εσωτερικό τοίχωμα της μήτρας. Είναι ένας από τους πιο συνηθισμένους γυναικολογικούς καρκίνους (καρκίνοι που προσβάλλουν το αναπαραγωγικό σύστημα).
• Το σάρκωμα της μήτρας αναπτύσσεται στο μυομήτριο – το μυϊκό τοίχωμα της μήτρας. Τα σαρκώματα της μήτρας είναι πολύ σπάνια.

Ο καρκίνος του ενδομητρίου και ο καρκίνος της μήτρας είναι το ίδιο;

Ο όρος «καρκίνος της μήτρας» αναφέρεται είτε στον καρκίνο του ενδομητρίου είτε στο σάρκωμα της μήτρας. Ωστόσο, οι άνθρωποι συχνά θεωρούν ότι οι δύο όροι «καρκίνος του ενδομητρίου» και «καρκίνος της μήτρας» είναι το ίδιο. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο καρκίνος του ενδομητρίου αποτελεί περίπου το 95% όλων των περιπτώσεων καρκίνου της μήτρας. Η διάγνωση του σαρκώματος της μήτρας είναι σπάνια.

Ποιος είναι ο ρόλος της μήτρας;

Η μήτρα αποτελεί μέρος του αναπαραγωγικού συστήματος της γυναίκας. Είναι ο χώρος όπου αναπτύσσεται το έμβρυο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Το άνω τμήμα της μήτρας ονομάζεται σώμα ή κόρπος. Στο άκρο της μήτρας βρίσκεται ο τράχηλος, ο οποίος συνδέει τη μήτρα με τον κόλπο. Ο καρκίνος της μήτρας αναφέρεται στον καρκίνο που εμφανίζεται στο σώμα της μήτρας. Ο καρκίνος στον τράχηλο — ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας — είναι ένας διαφορετικός τύπος καρκίνου.

Ποιος είναι ο ρόλος του ενδομητρίου;

Το ενδομήτριο είναι το εσωτερικό στρώμα της μήτρας. Υφίσταται αλλαγές κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου.

Οι ορμόνες που ονομάζονται οιστρογόνα και προγεστερόνη προκαλούν πάχυνση του ενδομητρίου σε περίπτωση εγκυμοσύνης. Εάν δεν επέλθει εγκυμοσύνη, το σώμα σας παράγει λιγότερη προγεστερόνη, με αποτέλεσμα να αποβάλλεται το ενδομητρικό στρώμα. Τότε λαμβάνει χώρα η εμμηνόρροια.

Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος της μήτρας;

Στη χώρα μας, ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι ο πιο συχνός καρκίνος που εμφανίζεται στο αναπαραγωγικό σύστημα των γυναικών. Ο καρκίνος του ενδομητρίου αναπτύσσεται κυρίως μετά την εμμηνόπαυση. Περίπου το 3% των γυναικών θα διαγνωστεί με καρκίνο της μήτρας σε κάποιο στάδιο της ζωής τους.

Συμπτώματα του καρκίνου της μήτρας

Τα συμπτώματα του καρκίνου της μήτρας μπορεί να μοιάζουν με συμπτώματα πολλών άλλων παθήσεων. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για άλλες παθήσεις που εμφανίζονται στα αναπαραγωγικά όργανα. Εάν παρατηρήσετε ασυνήθιστο πόνο ή ακανόνιστη κολπική αιμορραγία, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Η ακριβής διάγνωση είναι σημαντική, ώστε να λάβετε την κατάλληλη θεραπεία.

Τα συμπτώματα του καρκίνου του ενδομητρίου ή του σαρκώματος της μήτρας περιλαμβάνουν:

• Κολπική αιμορραγία μεταξύ των εμμηνορροϊκών κύκλων πριν από την εμμηνόπαυση.
• Κολπική αιμορραγία ή κηλίδες αίματος μετά την εμμηνόπαυση, ακόμη και σε μικρή ποσότητα.
• Πόνος στην κάτω κοιλιακή χώρα ή κράμπες στην πύελο, ακριβώς κάτω από την κοιλιά.
• Λεπτή λευκή ή διαυγής κολπική απόρριψη, εάν είστε μετά την εμμηνόπαυση.
• Παρατεταμένη, έντονη ή συχνή κολπική αιμορραγία, εάν είστε άνω των 40 ετών.

Αιτία του καρκίνου της μήτρας

Οι ερευνητές δεν είναι σίγουροι για την ακριβή αιτία του καρκίνου της μήτρας. Κάτι συμβαίνει που προκαλεί αλλαγές στα κύτταρα της μήτρας. Τα μεταλλαγμένα κύτταρα αναπτύσσονται και πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία μιας μάζας που ονομάζεται όγκος.

Ορισμένοι παράγοντες αυξάνουν τις πιθανότητες να αναπτύξετε καρκίνο της μήτρας. Εάν ανήκετε στην ομάδα υψηλού κινδύνου, συζητήστε με τον γιατρό σας τα μέτρα που μπορείτε να λάβετε για να προστατεύσετε την υγεία σας.

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου της μήτρας

Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του ενδομητρίου. Πολλοί από αυτούς τους παράγοντες σχετίζονται με την ισορροπία μεταξύ οιστρογόνων και προγεστερόνης. Αυτοί οι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν την παχυσαρκία, μια πάθηση που ονομάζεται πολυενδοκρινικό μεταβολικό σύνδρομο των ωοθηκών (PMOS) ή τη λήψη οιστρογόνων χωρίς αντιστάθμιση (λήψη οιστρογόνων χωρίς ταυτόχρονη λήψη προγεστερόνης). Η γενετική διαταραχή που ονομάζεται σύνδρομο Lynch αποτελεί έναν άλλο παράγοντα κινδύνου που δεν σχετίζεται με τις ορμόνες.

Οι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

Ηλικία, τρόπος ζωής και οικογενειακό ιστορικό

• Ηλικία: Καθώς μεγαλώνετε, αυξάνεται η πιθανότητα να εμφανίσετε καρκίνο της μήτρας. Οι περισσότερες περιπτώσεις καρκίνου της μήτρας εμφανίζονται μετά την ηλικία των 50 ετών.
• Διατροφή πλούσια σε ζωικά λίπη: Μια διατροφή πλούσια σε λίπη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων μορφών καρκίνου, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου της μήτρας. Τα λιπαρά τρόφιμα είναι επίσης πλούσια σε θερμίδες, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε παχυσαρκία.
• Οικογενειακό ιστορικό: Ορισμένα άτομα κληρονομούν γενετικές διαταραχές που αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου. Τα άτομα με σύνδρομο Lynch ή κληρονομικό μη πολυποδικό καρκίνο του παχέος εντέρου (HNPCC) διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του ενδομητρίου, καθώς και άλλων μορφών καρκίνου.

Άλλες ασθένειες

• Διαβήτης: Αυτή η ασθένεια συνδέεται συχνά με την παχυσαρκία – έναν παράγοντα κινδύνου για τον καρκίνο. Ωστόσο, ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν επίσης μια πιο άμεση σχέση μεταξύ του διαβήτη και του καρκίνου της μήτρας.
• Παχυσαρκία (υπερβολικό σωματικό βάρος): Ορισμένες ορμόνες μετατρέπονται σε οιστρογόνα από τον λιπώδη ιστό, αυξάνοντας τον κίνδυνο καρκίνου της μήτρας. Όσο μεγαλύτερη είναι η ποσότητα του λιπώδους ιστού, τόσο μεγαλύτερη είναι η επίδραση στα επίπεδα των οιστρογόνων.
• Παθήσεις των ωοθηκών: Τα άτομα που παρουσιάζουν συγκεκριμένους όγκους στις ωοθήκες έχουν υψηλά επίπεδα οιστρογόνων και χαμηλά επίπεδα προγεστερόνης. Αυτές οι ορμονικές μεταβολές μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου της μήτρας.

Ιστορικό εμμηνόρροιας και αναπαραγωγής

• Πρώιμη εμμηνόρροια: Εάν η εμμηνόρροιά σας ξεκίνησε πριν από την ηλικία των 12 ετών, ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου της μήτρας αυξάνεται. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η μήτρα σας εκτίθεται στα οιστρογόνα για περισσότερα χρόνια.
• Όψιμη εμμηνόπαυση: Ομοίως, εάν η εμμηνόπαυση επέλθει μετά την ηλικία των 50 ετών, ο κίνδυνος αυξάνεται επίσης. Η μήτρα σας εκτίθεται στα οιστρογόνα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
• Μεγάλη διάρκεια εμμηνορροϊκής περιόδου: Ο αριθμός των ετών κατά τα οποία έχετε εμμηνόρροια μπορεί να είναι πιο σημαντικός από την ηλικία κατά την οποία ξεκίνησε ή τελείωσε η εμμηνορροϊκή σας περίοδος.
• Απουσία εγκυμοσύνης: Οι γυναίκες που δεν έχουν μείνει έγκυες διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο.

Προηγούμενες θεραπείες για άλλες ασθένειες

• Προηγούμενη ακτινοθεραπεία στην περιοχή της λεκάνης: Η ακτινοθεραπεία στην περιοχή της λεκάνης για τη θεραπεία άλλων μορφών καρκίνου μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο DNA των κυττάρων. Αυτή η βλάβη αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης ενός δεύτερου τύπου καρκίνου.
• Θεραπεία υποκατάστασης οιστρογόνων (ERT): Ορισμένες γυναίκες λαμβάνουν θεραπεία με οιστρογόνα για την ανακούφιση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης. Η λήψη θεραπείας υποκατάστασης οιστρογόνων χωρίς προγεστερόνη αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου της μήτρας.
• Χρήση ταμοξιφαίνης: Ορισμένα άτομα μπορεί να λαμβάνουν αυτό το φάρμακο για τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού. Δρα όπως τα οιστρογόνα στη μήτρα και αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου της μήτρας.

Επιπλοκές του καρκίνου του ενδομητρίου

Η πιο επικίνδυνη επιπλοκή του καρκίνου του ενδομητρίου είναι ο θάνατος. Ωστόσο, όταν ο γιατρός σας διαγνώσει καρκίνο του ενδομητρίου σε πρώιμο στάδιο, η πρόγνωση είναι συνήθως πολύ καλή.

Άλλες επιπλοκές του καρκίνου του ενδομητρίου περιλαμβάνουν:

• Αναιμία.
• Η εξάπλωση του καρκίνου σε άλλα μέρη του σώματός σας (μετάσταση).
• Το σώμα σας δεν ανταποκρίνεται καλά στη θεραπεία.

Διάγνωση του καρκίνου της μήτρας

Συζητήστε με τον γιατρό σας αν παρατηρήσετε πιθανά συμπτώματα καρκίνου της μήτρας. Ο γιατρός σας θα:

• Ρωτήσει για τα συμπτώματά σας, τους παράγοντες κινδύνου και το οικογενειακό ιστορικό.
• Διενεργήσει φυσική εξέταση.
• Διενεργήσει γυναικολογική εξέταση.

Ποιες εξετάσεις θα χρειαστώ για τη διάγνωση του καρκίνου της μήτρας;

Ο γιατρός σας θα πραγματοποιήσει μία ή περισσότερες εξετάσεις για να επιβεβαιώσει τη διάγνωση του καρκίνου της μήτρας:

Εξετάσεις αίματος:

• Η εξέταση CA-125 μετρά τα επίπεδα της πρωτεΐνης CA-125. Μια συγκεκριμένη ποσότητα CA-125 μπορεί να υποδηλώνει την παρουσία καρκίνου στον οργανισμό σας.

Απεικονιστικές εξετάσεις:

• Οι αξονικές τομογραφίες λαμβάνουν μια σειρά λεπτομερών εικόνων του εσωτερικού του σώματός σας.
• Οι μαγνητικές τομογραφίες χρησιμοποιούν ραδιοκύματα και έναν ισχυρό μαγνήτη για τη δημιουργία εικόνων.
• Στο διακολπικό υπερηχογράφημα εισάγεται ένας ειδικός αισθητήρας (λεία, στρογγυλεμένη συσκευή) στον κόλπο σας για τη λήψη εικόνων της μήτρας σας.

Άλλες εξετάσεις:

• Στη βιοψία ενδομητρίου εισάγεται ένας λεπτός, εύκαμπτος σωλήνας μέσω του τραχήλου της μήτρας (το άνοιγμα της μήτρας) και μέσα στη μήτρα. Ο γιατρός σας θα συλλέξει μια μικρή ποσότητα ενδομητρίου.
• Η υστεροσκόπηση περιλαμβάνει την εισαγωγή ενός υστεροσκοπίου (ενός μακρού, λεπτού σωλήνα) μέσω του κόλπου και του τραχήλου της μήτρας για να φτάσει στη μήτρα. Αυτό το στενό όργανο, που διαθέτει φως και κάμερα, παρέχει λεπτομερείς εικόνες της μήτρας.
• Η διαστολή και η απόξεση (D&C) είναι μια πιο σύνθετη διαδικασία για τη συλλογή ιστού της μήτρας και πραγματοποιείται στο χειρουργείο.

Εάν υποβληθήκατε σε D&C ή βιοψία για τη συλλογή δειγμάτων ιστού, ο γιατρός σας στέλνει στη συνέχεια το δείγμα σε εργαστήριο. Εκεί, ένας παθολόγος εξετάζει τον ιστό για να επιβεβαιώσει εάν υπάρχει καρκίνος.

Μπορεί το τεστ Παπανικολάου να διαγνώσει τον καρκίνο της μήτρας;

Όχι, το τεστ Παπανικολάου (Pap smear) δεν χρησιμοποιείται για τον έλεγχο ή τη διάγνωση του καρκίνου της μήτρας. Αυτή η εξέταση ελέγχει αν υπάρχει καρκίνος του τραχήλου της μήτρας.

Τι άλλο δείχνει η διάγνωση του καρκίνου του ενδομητρίου;

Εάν ο γιατρός σας διαγνώσει καρκίνο του ενδομητρίου, πρέπει επίσης να προσδιορίσει τον τύπο του. Η γνώση του τύπου του καρκίνου βοηθά την ομάδα φροντίδας σας να καθορίσει την καλύτερη θεραπεία:

• Οι καρκίνοι του ενδομητρίου τύπου 1 είναι λιγότερο επιθετικοί. Συνήθως δεν εξαπλώνονται γρήγορα σε άλλους ιστούς.
• Οι καρκίνοι του ενδομητρίου τύπου 2 είναι πιο επιθετικοί. Έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εξαπλωθούν εκτός της μήτρας και απαιτούν πιο εντατική θεραπεία.

Ο γιατρός σας θα προσδιορίσει επίσης το στάδιο του καρκίνου. Οι καρκίνοι της μήτρας σταδιοποιούνται σε μια κλίμακα που κυμαίνεται από το Ι έως το IV.

• Ο καρκίνος στο στάδιο Ι δεν έχει εξαπλωθεί πέρα από τη μήτρα.
• Ο καρκίνος σταδίου II έχει εξαπλωθεί στον τράχηλο.
• Ο καρκίνος σταδίου III έχει εξαπλωθεί στον κόλπο, στις ωοθήκες και/ή στους λεμφαδένες.
• Ο καρκίνος σταδίου IV έχει εξαπλωθεί στην ουροδόχο κύστη ή σε άλλα όργανα που βρίσκονται μακριά από τη μήτρα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο γιατρός σας δεν είναι σε θέση να προσδιορίσει σε ποιο στάδιο βρίσκεται ο καρκίνος σας μέχρι να υποβληθείτε σε χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεσή του.

Θεραπεία του καρκίνου της μήτρας

Οι περισσότερες γυναίκες με καρκίνο του ενδομητρίου χρειάζονται χειρουργική επέμβαση. Το συγκεκριμένο θεραπευτικό σας σχέδιο εξαρτάται από τον τύπο του καρκίνου και τη γενική κατάσταση της υγείας σας. Άλλες μέθοδοι θεραπείας που ενδέχεται να σας προταθούν περιλαμβάνουν:

• Χημειοθεραπεία, η οποία χρησιμοποιεί ισχυρά φάρμακα για την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων.
• Ακτινοθεραπεία, η οποία εκπέμπει στοχευμένες ακτίνες ακτινοβολίας για την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων.
• Ορμονοθεραπεία, η οποία χορηγεί ορμόνες ή αναστέλλει τη δράση τους για τη θεραπεία του καρκίνου.
• Ανοσοθεραπεία, η οποία βοηθά το ανοσοποιητικό σας σύστημα να καταπολεμήσει τον καρκίνο.
• Στοχευμένη θεραπεία, η οποία χρησιμοποιεί φάρμακα που στοχεύουν συγκεκριμένα καρκινικά κύτταρα για να εμποδίσουν τον πολλαπλασιασμό τους.

Οι ερευνητές συνεχίζουν να μελετούν περισσότερους τρόπους για τη θεραπεία του καρκίνου του ενδομητρίου.

Τι είδους χειρουργική επέμβαση θα χρειαστώ για τη θεραπεία του καρκίνου της μήτρας;

Η χειρουργική επέμβαση αποτελεί συνήθως την κύρια θεραπεία για τον καρκίνο του ενδομητρίου. Πιθανότατα θα υποβληθείτε σε υστερεκτομή, κατά την οποία ο χειρουργός αφαιρεί τη μήτρα και τον τράχηλό σας. Υπάρχουν τέσσερις τύποι επεμβάσεων υστερεκτομής:

• Ολική κοιλιακή υστερεκτομή: Ο χειρουργός πραγματοποιεί τομή στην κοιλιά σας για να αποκτήσει πρόσβαση και να αφαιρέσει τη μήτρα σας.
• Κολπική υστερεκτομή: Ο χειρουργός αφαιρεί τη μήτρα σας μέσω του κόλπου.
• Ριζική υστερεκτομή: Εάν ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί στον τράχηλό σας, ενδέχεται να χρειαστείτε ριζική υστερεκτομή. Ο χειρουργός αφαιρεί τη μήτρα και τους ιστούς που βρίσκονται δίπλα στη μήτρα. Ο χειρουργός αφαιρεί επίσης το άνω τμήμα του κόλπου σας, δίπλα στον τράχηλό σας.
• Ελάχιστα επεμβατική υστερεκτομή: Ο χειρουργός πραγματοποιεί πολλές μικρές τομές για να αφαιρέσει τη μήτρα σας. Αυτή η επέμβαση μπορεί να γίνει λαπαροσκοπικά ή ρομποτικά.

Κατά τη διάρκεια μιας υστερεκτομής, οι χειρουργοί συχνά εκτελούν και δύο άλλες επεμβάσεις:

• Αμφοτερόπλευρη σαλπιγγο-ωοθηκεκτομή (BSO) για την αφαίρεση των ωοθηκών και των σαλπίγγων. Οι περισσότερες γυναίκες χρειάζονται αυτό το επιπλέον βήμα για να διασφαλιστεί η πλήρης αφαίρεση του καρκίνου.
• Λεμφαδενεκτομή για την αφαίρεση των λεμφαδένων και τον έλεγχο της πιθανής εξάπλωσης του καρκίνου.

Η πολυοργανική εκτομή είναι μια άλλη χειρουργική επιλογή που ο χειρουργός σας ενδέχεται να συζητήσει μαζί σας. Πρόκειται για μια πολύπλοκη χειρουργική επέμβαση που πραγματοποιείται όταν ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί σε γειτονικά όργανα. Αντί να αφαιρέσουν μόνο τον όγκο, οι χειρουργοί τον αφαιρούν μαζί με τα προσβεβλημένα γύρω όργανα ή δομές, προκειμένου να εξαλείψουν κάθε ορατή ένδειξη της νόσου.

Πρέπει να υποβληθώ σε αφαίρεση των ωοθηκών μου;

Πολλές γυναίκες που πάσχουν από καρκίνο της μήτρας χρειάζονται αφαίρεση των ωοθηκών τους. Ωστόσο, η αφαίρεση των ωοθηκών σημαίνει ότι θα εισέλθετε στην εμμηνόπαυση, αν δεν έχετε ήδη εισέλθει. Αν είστε κάτω των 45 ετών και προεμμηνοπαυσιακή, συζητήστε με την ομάδα φροντίδας σας για να δείτε αν πρέπει να διατηρήσετε τις ωοθήκες σας.